Ý kiến thăm dò

Truy cập

Hôm nay:
1
Hôm qua:
0
Tuần này:
1
Tháng này:
0
Tất cả:
108010
 I. QUÁ TRÌNH HÌNH THÀNH LÀNG XÃ

Nhân dân xã Các Sơn với truyền thống lao động cần cù, sáng tạo, yêu thương, đoàn kết, giúp đỡ lẫn nhau, từ bao đời nay đã không ngừng đấu tranh với thiên tai, địch họa để xây làng, lập xóm, hun đúc nên nhiều giá trị văn hóa, lịch sử quý giá. Trải qua hàng ngàn năm lịch sử, vị trí và tên gọi của Các Sơn đã hình thành tương đối ổn định như ngày nay.

Thời thuộc Hán, vùng đất Các Sơn ngày nay nằm ở phía đông nam huyện Cư Phong, quận Cửu Chân. Thời Tam Quốc, thuộc miền đất của huyện Thường Lạc, quận Cửu Chân. Đến thời Tùy - Đường, địa phận của xã thuộc về huyện An Thuận, Ái Châu Cửu Chân quận.

Bước sang thời kỳ độc lập, tự chủ của dân tộc. Từ thời Ngô - Đinh - Tiền Lê đến nhà Lý (1009-1225), vùng đất Các Sơn thuộc cực nam của Ái Châu. Thời Trần - Hồ, thuộc về huyện Cổ Chiến, sau đó thuộc huyện Kết Duyệt (hay Kết Thuế, gộp với Quảng Xương ngày nay). Thời Minh Thuộc, thuộc về huyện Cổ Bình. Thời Lê Quang Thuận, thuộc huyện Ngọc Sơn, phủ Tĩnh Gia (còn gọi là phủ Tĩnh Ninh).

Đầu thời Nguyễn, Các Sơn có tên gọi là Yên Tôn, thuộc huyện Ngọc Sơn. Năm Minh Mệnh thứ 19 (1938), huyện Ngọc Sơn đổi làm phủ Tĩnh Gia, Các Sơn thuộc về tổng Yên Thái, phủ Tĩnh Gia.

Năm 1946, 35 làng của tổng Yên Thái được tách ra làm 6 xã: Xã Duy Tân gồm các làng Kiêm Tam, Khả Lam, làng Lạn, làng Song, Quế Lâm; xã Minh Hòa gồm các làng Cổ Bản, Ngọc Tĩnh, làng Các, Đồng Hương, Phú Nhuận, Đồng Quý; xã Toàn Thắng có các làng Phú Mỹ, Phú Thiện, làng Đệu, làng Hoành; xã Việt Cường gồm có làng Cổ Trinh, làng Bài, Yên Tôn, An Cư; xã Hùng Minh gồm làng Trí Hậu, làng Đông, làng Thái, làng Thượng, Sơn Trà, Ngọc Sơn; xã Việt Hùng gồm các làng Xuân Áng, Lộ Bạch, Hồng Thắng, Xuân Canh, làng Kiếu.

Đến năm 1947, 6 xã Duy Tân, Minh Sơn, Toàn Thắng, Việt Cường, Hùng Minh, Việt Hùng sáp nhập thành đại xã Các Sơn.

Ngày 20-7-1954, thực hiện chủ trương của Ủy ban hành chính tỉnh Thanh Hóa về phân chia lại địa giới hành chính các huyện, xã trong toàn tỉnh, đại xã Các Sơn được tách thành 3 xã: Các Sơn, Hùng Sơn và Anh Sơn.

Xã Các Sơn hiện có 12 thôn, đó là: thôn Liên Sơn, thôn Đông, thôn Thống Nhất, thôn Song, thôn Lạn, thôn Phú Sơn, thôn Kiêm Sơn, thôn Quế Lam, thôn Hải Sơn, thôn Các, thôn Trường Sơn và thôn Hoành Sơn.

Trước năm 1964 dân số trong xã còn ít, mật độ thưa thớt. Sau đó, thực hiện chủ trương của Đảng và Nhà nước về công tác định cư, một số hộ ở Trường Giang (huyện Nông Cống), xã Hải An, Tân Dân, Thanh Thủy (huyện Tĩnh Gia), xã Hoằng Hợp (huyện Hoằng Hóa) về đây định cư. Trong thời gian này, có khoảng 15 hộ dân tộc Mường - Thái đã đến định cư sinh sống ở Đồng Quý. Sau khi đắp đập Đồng Bòng, số hộ dân này đã chuyển về Như Thanh sinh sống. Hiện nay, xã Các Sơn có 30 dòng họ gồm: Lê, Phạm, Nguyễn, Lường, Lâm, Đậu, Dương, Hoàng, Đỗ, Trần, Đới, Hồ, Bùi, Ngô, Mai, Bạch, Cao, Thái, Đàm, Văn, Vũ… cùng nhau sinh sống, xây dựng và phát triển quê hương.

Qua những bước thăng trầm của lịch sử, những thay đổi về địa giới hành chính, hiện nay Các Sơn gồm có 12 thôn. Các làng xã của Các Sơn được hình thành trong một quá trình lịch sử lâu dài. Tại đây còn lưu giữ được nhiều nét giá trị văn hóa truyền thống đặc sắc của quê hương, dân tộc.

II. TRUYỀN THỐNG LỊCH SỬ, VĂN HÓA VÀ CÁCH MẠNG

Các Sơn là vùng đất có truyền thống lịch sử văn hóa lâu đời. Trải qua bao thăng trầm của lịch sử, biến động của xã hội, các dấu tích văn hóa, lịch sử của cha ông còn được lưu giữ ở Các Sơn là minh chứng cụ thể, sinh động cho bề dày văn hóa và sức sống bất diệt của con người nơi đây.

Xưa kia, trong tất cả các làng của xã Các Sơn đình, đền, chùa, miếu chính là những công trình kiến trúc điển hình như nghè Ông ở làng Quế Lâm, nghè Bà ở làng Các... góp phần tạo ra sắc thái tín ngưỡng truyền thống đặc trưng cho vùng quê này. Ngày hội là dịp dân làng hội tụ, gặp gỡ thăm hỏi, động viên lẫn nhau, tạo ra không khí phấn khởi, gắn bó trong tình làng nghĩa xóm.

Cũng như nhiều nơi khác, ở xã Các Sơn có nhiều phong tục tập quán gắn với từng giai đoạn trong cuộc đời mỗi con người từ lúc sinh ra, lúc trưởng thành, cho đến khi già và trở về với tổ tiên. Đám cưới của người dân Các Sơn xưa thường được tổ chức sau mùa thu hoạch, gần giáp Tết Nguyên đán. Bởi sau khi thu hoạch, thời gian rảnh rỗi có nhiều, lương thực, vật nuôi đều có sẵn... giúp cho việc tổ chức đám cưới thêm thuận lợi, đông vui, náo nhiệt.

Người dân Việt Nam nói chung, người Các Sơn nói riêng rất coi trọng nghi lễ tang ma, gọi đó là việc hiếu. Nhân dân trong xã vẫn truyền nhau quan niệm Nghĩa tử là nghĩa tận. Theo tục lệ của các làng trước đây, nhà có người chết thì tùy theo hoàn cảnh gia đình, khi mai táng chủ yếu là anh em trong họ, khi đưa ma thì cả làng đều đi đưa.

Đối với các ngày lễ, tết, cho đến nay, cư dân các làng ở Các Sơn vẫn duy trì các phong tục như: Tết Nguyên đán, Tết Thanh minh, Tết Đoan ngọ, Tết Trung nguyên, Tết Trung thu...

Bên cạnh các ngày tết, nhân dân các làng trong xã Các Sơn còn tổ chức nhiều ngày lễ hội. Mỗi lễ hội đều hàm chứa nhiều giá trị lịch sử, văn hóa và quy mô lớn nhỏ khác nhau. Lễ hội gồm có 2 phần: phần lễ và phần hội. Phần lễ là những nghi thức mang tính tâm linh của người đang sống đối với tổ tiên, thần linh, những người có tên và không tên, có nhiều công lao đối với đất nước, quê hương, làng xóm, dòng tộc. Phần hội là những trò chơi, trò diễn dân gian truyền thống mà hệ thống trò xoay quanh các tích, truyện hoặc phong tục vốn có từ xa xưa, gắn liền với di tích, lễ hội. Lễ hội ở Các Sơn là lễ hội gắn liền với cư dân nông nghiệp trồng lúa nước. Lễ hội đáp ứng nhu cầu thưởng thức và giao lưu văn hóa của người dân.

Trong lịch sử cũng như hiện nay, sinh hoạt tôn giáo là một bộ phận quan trọng trong đời sống văn hóa tinh thần của nhân dân Các Sơn. Hai tôn giáo là Phật giáo và Thiên Chúa giáo cùng phát triển hài hòa, đoàn kết, bình đẳng. Xã có các nhà thờ Thiên Chúa giáo ở làng Hoành và Hải Sơn. Giáo dân các thôn ngoan đạo và không sao nhãng việc đời. Dưới sự lãnh đạo của Đảng bộ xã, nhân dân các thôn đều thực hiện tốt các chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước.

Trong quá trình hình thành làng xã, quần tụ dân cư và chung tay phát triển kinh tế - xã hội, nhân dân xã Các Sơn đã hình thành các giá trị truyền thống lịch sử, văn hóa tiêu biểu, vừa có tính đặc thù mang bản sắc quê hương, vừa phản ánh nét văn hóa chung của nông thôn Việt Nam.

Đó là tinh thần đoàn kết, gắn bó với nhau chặt chẽ, tạo nên một cộng đồng bền vững.

Ngay từ rất sớm, những cư dân đầu tiên đến Các Sơn đã có ý thức cố kết cộng đồng về ý chí và sức lực để khai phá và cải tạo đồng ruộng, lập làng. Tinh thần đoàn kết, gắn bó giữa các dòng tộc, các làng trong xã Các Sơn là một nhu cầu tự nhiên và đã trở thành truyền thống tốt đẹp.

Truyền thống đó đã xuyên suốt hàng ngàn năm, góp phần xây dựng khối đoàn kết trong cộng đồng làng xã, tạo dựng cho quê hương trở thành vùng nông nghiệp trồng lúa phát triển. Minh chứng là trên vùng đất hoang rậm, nhiều cánh đồng rộng lớn, màu mỡ đã lần lượt được hình thành. Nhân dân Các Sơn không chỉ giàu kinh nghiệm trong việc trồng lúa mà còn trồng các loại cây màu khác, thành thục từ khâu chọn giống đến chọn đất canh tác phù hợp.

Truyền thống hiếu học và khoa cử

Cùng với những cơ sở, truyền thống văn hóa và các phong tục tập quán tốt đẹp, thì từ xưa trong các làng của xã Các Sơn, nhân dân đều có truyền thống hiếu học, coi trọng những người khoa bảng. Các làng trong xã thời nào cũng có người đỗ hương cống, tham gia dạy học ở trong và ngoài xã.

Trước Cách mạng Tháng Tám năm 1945, có nhiều gia đình trong xã đã bỏ tiền của ra mời thầy dạy học chữ Nho, chữ Quốc ngữ về dạy cho con em mình và con em các làng lân cận, không thu tiền học phí. Tiêu biểu như ông Phạm Hữu Hạt, ông Đậu Văn Duyến làng Phương Ngạn (nay là làng Phú Sơn). Thầy giáo Nguyễn Văn Đoan làng Lạn, thầy Lê Quang Diễm làng Song.

Năm 1936, với ảnh hưởng của phong trào truyền bá chữ Quốc ngữ do Mặt trận Việt Minh lãnh đạo, Chính phủ Pháp đã mở trường dạy chữ Quốc ngữ từ lớp đồng ấu đến lớp 3 (các lớp 5-4-3) tại làng Song, xã Các Sơn. Thầy Trịnh Hữu Thường và thầy Đỗ Mười đã dạy tại đây. Năm 1941, tại Các Sơn, Pháp đã mở thêm các lớp hương trường ở làng Phương Ngạn (làng Phú Sơn), do thầy giáo Trần Thế Sự dạy.

Sau Cách mạng Tháng Tám, phong trào Bình dân học vụ ở Các Sơn phát triển rộng khắp các làng trong xã.  Nhờ vậy, Các Sơn là xã điển hình của huyện, trong 2 năm đã xóa xong nạn mù chữ.

Trong thời kỳ kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ, mặc dù gặp phải hoàn cảnh hết sức khó khăn, song nhiều gia đình trong xã vẫn tạo điều kiện cho con em mình đi học lên cao, vào trung cấp và đại học.

Phát huy truyền thống của cha ông, ngày nay lớp con cháu xã Các Sơn có nhiều người thành đạt, hiển danh được xã hội ghi nhận. Ngoài việc học tập để nâng cao dân trí, nhân dân còn tích cực học để xóa đói giảm nghèo, làm giàu, vươn lên trong cuộc sống. Nhân dân Các Sơn hôm nay hiểu được giá trị, sự cần thiết của tri thức trong thời đại đất nước đổi mới, hội nhập. Thế hệ học sinh của xã đang ra sức thi đua rèn luyện để có sức khỏe tốt, học tập tốt. Đã thành nền nếp, trong Nghị quyết của Đảng bộ xã mỗi nhiệm kỳ đều coi trọng việc nâng cao chất lượng giáo dục. Cán bộ, đảng viên có trách nhiệm, gương mẫu đi đầu trong việc chăm lo, tạo điều kiện, môi trường giáo dục trong chính gia đình mình. Những năm gần đây, trên địa bàn xã có gần 30 - 40 em thi đỗ vào các trường đại học, cao đẳng mỗi năm. Đây chính là nguồn nhân lực chất lượng cao quan trọng để xây dựng quê hương, đất nước giàu mạnh, xứng đáng với sự hy sinh, vun đắp của biết bao thế hệ cha anh đi trước.

Truyền thống yêu nước, chống giặc ngoại xâm

Để có được cuộc sống bình yên, xây dựng quê hương như ngày hôm nay, nhân dân Các Sơn qua các thế hệ nối tiếp nhau, cùng nhân dân trong huyện, trong tỉnh và cả nước đứng lên chống giặc ngoại xâm. Tinh thần đó được nuôi dưỡng, phát triển và hun đúc thành truyền thống quý báu của người dân nơi đây. Cũng chính từ tình yêu quê hương, đất nước là cội nguồn, bệ đỡ cho truyền thống đấu tranh anh dũng của nhân dân Các Sơn trong lịch sử.

Vào cuối thế kỷ XIX, khi thực dân Pháp xâm lược nước ta, vua Hàm Nghi đã hạ chiếu Cần Vương, kêu gọi nhân dân đứng lên cứu nước. Nhân dân Các Sơn đã hòa trong không khí cứu nước, cứu nhà của các sĩ phu Cần Vương. Dù thực dân Pháp điên cuồng đàn áp nhưng ngọn lửa hung tàn của kẻ thù không làm người dân Các Sơn nhụt chí, mà trái lại, càng nung nấu chí căm thù, để khi có thời cơ, họ sẵn sàng đứng lên chiến đấu với kẻ thù.

Trải qua hai cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, đế quốc Mỹ và chiến tranh bảo vệ Tổ quốc, truyền thống bất khuất, kiên cường đó ngày càng được hun đúc, tôi luyện. Nhiều thế hệ thanh niên của Các Sơn đã đi theo tiếng gọi thiêng liêng của Tổ quốc, tình nguyện lên đường chiến đấu vì độc lập, tự do. Trong những tháng ngày lịch sử hào hùng của dân tộc, biết bao người trong số họ đã ngã xuống. Kết thúc 3 cuộc chiến tranh, Các Sơn có 62% số hộ là gia đình quân nhân, 107 liệt sỹ (chiếm 5,8% số hộ là gia đình liệt sỹ), 52 thương binh, 43 bệnh binh và 4 bà mẹ Việt Nam anh hùng. Qua đó, Đảng bộ và nhân dân Các Sơn vinh dự được Đảng và Nhà nước tặng thưởng nhiều bằng khen, huân, huy chương kháng chiến. Tháng 6-1966, Các Sơn vinh dự được Hội đồng Chính phủ tặng thưởng Huân chương Chiến công hạng II. Đặc biệt, năm 2005, xã vinh dự được trao tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân trong thời kỳ kháng chiến chống Mỹ.

Lễ hội, các hình thức sinh hoạt tôn giáo, tín ngưỡng, phong tục tập quán và truyền thống hiếu học tạo nên dòng chảy văn hóa, bản sắc riêng của cộng đồng dân cư xã Các Sơn xưa và nay. Cần cù, sáng tạo trong lao động sản xuất, tinh thần đoàn kết, yêu thương giúp đỡ nhau trong cộng đồng làng xã, những sinh hoạt đặc trưng trong văn hóa. Đó là những truyền thống tốt đẹp được bảo tồn và phát huy trong các làng của xã Các Sơn.

Dưới sự lãnh đạo của Đảng, những truyền thống tốt đẹp đó đang được phát huy có hiệu quả, góp phần quan trọng vào công cuộc xây dựng quê hương Các Sơn ngày  càng giàu đẹp, văn minh, phát triển mạnh mẽ trên con đường đổi mới và hội nhập.

(Trích “Lịch sử Đảng bộ xã Các Sơn”)

CÔNG KHAI TIẾN ĐỘ GIẢI QUYẾT HỒ SƠ